Iranian Plant Pathology Society بیماریهای گیاهی 0006-2774 2026 06 30 Report of two species of the genus Paracephalobus Akhtar 1962 with new data on the Acrobeloides nanus (de Man 1880) Anderson 1968 (Rhabditida: Cephalobidae) from north-west Iran گزارش دو گونه از جنسParacephalobus Akhtar 1962 همراه با ارائه اطلاعات جدید برای Acrobeloides nanus (de Man 1880) Anderson 1968 (Rhabditida: Cephalobidae) از شمال‌غرب ایران 710685 10.22034/ijpp.2026.2021899.517 FA نصیر وظیفه گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز غلامرضا نیکنام گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز خواکین ابولافیا گروه زیست‌شناسی جانوری، زیست‌شناسی گیاهی و اکولوژی، دانشگاه خین، خین، اسپانیا ابراهیم شکوهی گروه تولیدات گیاهی، علوم خاک و مهندسی کشاورزی، دانشگاه لیمپوپو، لیمپوپو، آفریقای جنوبی Journal Article 2026 02 18 Introduction<br />Rhabditid nematodes are widely distributed in various soil types and sediments, playing critical ecological roles as primary consumers or as member in other trophic levels of food webs. <br /><br />Materials and Methods<br />During a survey conducted to identify bacterivorous nematodes in East Azarbaijan province, several soil samples were collected during 2021 and 2022. Nematodes were extracted using Brown & Boag (1988) methode, fixed and transferred to pure glycerin according to De Grisse (1969).<br /><br />Results and Discussion<br />In this study, 48 species of rhabditid nematodes were collected and studied, among the extracted nematodes, one species from the genus Acrobeloides as A. nanus and two species of the genus Paracephalobus as P. quinilineatus and P. saeedi were also identified. This is the first report of the occurrence of the genus Paracephalobus in Iran. Paracephalobus quinilineatus is characterized by its body length 594-769 µm; lateral fields with five longitudinal incisures; primary axils deep, U-shaped, lacking guard processes; secondary axils shallow, V-shaped, lacking guard processes; three conoid labial probolae; cephaloboid stoma; cephaloboid pharynx, pharyngeal corpus fusiform; post-vulval uterine sac 44-63 µm; female tail subcylindrical with rounded terminus; spicules curved ventrad, 38-43 μm long and tail conoid with blunt terminus. The second species is distinguished by 946-1028 µm body length; presence of five longitudinal incisures in lateral fields; U-shaped primary axils; secondary axils V-shaped; primary and secondary axils lacking guard processes; three conoid labial probolae; stoma cephaloboid; pharynx cephaloboid, slightly fusiform corpus; post-vulval uterine sac 65-80 µm; tail conoid and males absent. نماتدهای باکتری‌خوار راسته Rhabditida در انواع خاک و رسوبات به وفور حضور دارند و نقش‌های اکولوژیکی مهمی را به عنوان مصرف‌کنندگان اولیه و یا در سایر سطوح غذایی ایفا می‌کنند. باتوجه به اهمیت بالای این نماتدها در کشاورزی و استفاده موثر از برخی از اعضای rhabditidها در مهار زیستی حشرات، پراکنش جغرافیایی وسیع و نبود مطالعه جامع قبلی در استان آذربایجان شرقی، این بررسی‌ انجام شد. طی نمونه‌برداری از خاک‌های استان آذربایجان شرقی در سال‌های‌ 1400 و 1401 با هدف شناسایی نماتدهای باکتری‌خوار، نمونه‌های متعدد خاک جمع‌آوری گردیدند. نماتدها با استفاده از روش تغییریافته براون و بواگ استخراج و با روش تغییریافته دگریس تثبیت و به گلیسرین خالص انتقال یافتند. شناسایی نماتدها پس از تهیه اسلایدهای دائم، بر اساس صفات ریخت‌شناختی و ریخت‌سنجی و با استفاده از میکروسکوپ نوری مجهز به لوله ترسیم و کلیدهای شناسایی معتبر صورت گرفت. در بین گونه های به‌دست آمده، Acrobeloides nanus، quinilineatus Paracephalobus و Paracephalobus saeedi نیز مورد شناسایی قرار گرفتند که این اولین گزارش از بروز گونه‌های P. quinilineatus وP. saeedi برای فون نماتدهای ایران است که در مقاله حاضر توصیف می‌گردند.