https://ijpp.areeo.ac.ir/ بیماریهای گیاهی fa daily 1 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710649.html در سال‌های اخیر، بسیاری از مجلات علمی در حوزه کشاورزی ایران با کاهش هشدار آمیز تعداد و کیفیت مقالات ارسالی مواجه شده‌اند. این روند، نه‌تنها سبب اختلال در چرخه تولید علم در این حوزه شده، بلکه اعتبار و پایداری مجلات تخصصی را نیز با خطر مواجه ساخته است. در این مقاله، با رویکردی تحلیلی و مستند، به برخی علل ساختاری و درونی این پدیده پرداخته شده ‌است. از جمله عوامل کلان می‌توان به کاهش جذابیت رشته‌های کشاورزی برای دانشجویان نخبه، افت حمایت‌های مالی پژوهشی، و گسست میان نظام آموزش عالی و نیازهای واقعی بخش کشاورزی اشاره کرد. در سطح مجلات نیز عواملی چون گرایش به پذیرش مقالات پژوهشی کامل، کند و طولانی بودن فرآیند داوری، و نبود بستر تعاملی پیرامون مجله، در این بحران مؤثر بوده‌اند. پیامدهای این روند بر آموزش تحصیلات تکمیلی، اعتبار بین‌المللی، و مشارکت پژوهشگران جوان مورد بحث قرار گرفته است. در پایان، راهکارهایی نظیر بازنگری در سیاست‌های پذیرش مقالات، تنوع‌بخشی به انواع مقالات و زمینه های علمی مقالات، انتشار شماره‌های ویژه، و ارتقاء تعامل علمی پیشنهاد می‌شود. این مقاله تلاش می‌کند با آغاز گفتمانی آگاهانه در جامعه پژوهشگران کشاورزی، زمینه بازسازی جایگاه مجلات کشاورزی ایران را فراهم آورد. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710674.html ریزومانیا یک بیماری ویروسی مخرب در چغندرقند است. این بیماری توسط ویروس زردی نکروتیک رگبرگ چغندرقند (beet necrotic yellow vein virus; BNYVV; Benyvirus necrobetae) ایجاد می‌شود. علیرغم شناسایی ژن‌های مقاومت، BNYVV به دلیل شکست مقاومت و همچنین توانایی آن برای زنده ماندن برای مدت طولانی در اسپورهای در حال استراحت قارچ ناقل داخل خاک، به‌عنوان یک محدودیت اصلی کشت چغندرقند باقی‌مانده است. در این بررسی، پس از جمع‌آوری ریشه‌های آلوده با علائم شدید بیماری ریزومانیا در ژنوتیپ‌های چغندرقند مقاوم حامل ژن Rz1 از مزارع کشت چغندرقند استان خراسان رضوی، استخراج آران ای کل از ریشه، BNYVV با استفاده از روش آزمون زنجیره‌ای پلیمراز همراه با ترانویسی معکوس ردیابی شد. جدایه های ویروس برای حضور RNA5 و RNA3 با استفاده از روش آزمون زنجیره‌ای پلیمراز همراه با ترانویسی معکوس به ترتیب باهدف قراردادن ژن‌های P26 و P25 موردبررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که همه جدایه‌های موردبررسی BNYVV از نوع A بوده و تیپ های B و P ردیابی نشدند. در ادامه ژن رمزکننده پروتئین P25 رشته RNA3 این جدایه‌ها، همسانه‌سازی و تعیین ترادف نوکلئوتیدی شدند. تعیین توالی 650 جفت‌بازی از پروتئین P25، هشت نوع تتراد واریانت در ناحیه موسوم به تتراد (aa67-70) شناسایی شد. این تتراد واریانت ها شامل ACHG، AHHG، TLHG، VHHG، VCHG،AYHG، ALHG و ARHG بودند که از این تعداد سه واریانت‌ TLHG، ARHG و VCHG برای اولین بار است که از مزارع چغندرقند استان خراسان و ایران گزارش می‌شود و تتراد VCHG قبلا به عنوان واریانت شکننده مقاومت شناسایی شده است. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_706516.html ویروس‌های کوتولگی زرد از مهمترین ویروس‌های غلات هستند که به طور قابل توجهی باعث کاهش محصول در این گیاهان می‌شوند. این ویروس‌ها تقریبا از تمام مناطق کشت غلات در سراسر دنیا گزارش شده‌است. ویروس‌های کوتولگی زرد در خصوصیاتی مانند انتقال با شته و محدود بودن به آوند آبکشی شباهت دارند ولی سازماندهی ژنوم و استراتژی تکثیر آنها متفاوت است و ویروس‌های کوتولگی زرد بر اساس این خصوصیات به دو جنس مجزای Luteovirus و Polerovirus به ترتیب با گونه تیپ(BYDV) Barley yellow dwarf virus و (CYDV) Cereal yellow dwarf virus طبقه‌ بندی می‌شوند. در این مقاله آخرین طبقه بندی ویروس‌های کوتولگی زرد و حذف تیره Luteoviridae، سازماندهی ژنوم آن‌ها، عملکرد پروتئین‌ها و مکانیسم‌های تکثیر ژنوم این ویروس‌ها به اختصار توصیف شده است. این اطلاعات می‌تواند به ارائه راهکارهایی برای کنترل این ویروس‌ها کمک نماید https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710663.html قارچ Neocosmospora cucurbitae (syn. Fusarium solani f. sp. cucurbitae) یکی از عوامل مهم بیماریزای خاکزاد در گیاهان جالیزی است که باعث پوسیدگی ریشه، طوقه و میوه می‌شود. در این پژوهش، کارایی ترکیبات فرار و غیرفرار هشت جدایه باکتری Bacillus علیه این بیمارگر در شرایط آزمایشگاه و گلخانه ارزیابی شد. در کشت متقابل، جدایه TR11 به دلیل رشد سریع و جدایه Ba15 به دلیل تولید مواد بازدارنده، بیشترین مهار رشد قارچ (به‌ترتیب 25/80 و 92/76 درصد) را داشتند. در آزمون ترکیبات فرار، جدایه‌های Ba15، Ba19 و Ba1 بیشترین اثر بازدارندگی را نشان دادند. نتایج مشابهی در آزمون ترکیبات فرار در تشتک پتری حاوی خاک مزرعه نیز مشاهده شد. رونشین جدایه‌های Ba15 و Ba19 بیشترین مهار رشد قارچ را در آزمایشگاه ایجاد کردند (به‌ترتیب 7/70 و 7/63 درصد) و باعث تغییر شکل هیف شامل پیچ‌خوردگی و قطعه‌قطعه شدن شدند. تیمار Ba15 و قارچکش ایپریدیون-کاربندازیم، با وقوع بیماری7/66 درصد و راندمان کنترل 4/33 درصد، عملکرد قابل قبولی در مهار زیستی بیمارگر در شرایط گلخانه نشان دادند. همچنین،Ba19 و Ba15 به‌ترتیب باعث افزایش طول ساقه (8/42 و 3/26 درصد) و طول ریشه خیار (7/43 و 7/35 درصد) نسبت به شاهد آلوده شدند. بر اساس تجزیه و تحلیل تبارزایی ژن 16S rRNA، جدایه‍هایBa15 و TR11 با گروه B. subtilis و Ba19 با B. cereus در یک خوشه قرار گرفتند. جدایه های Bacillus sp. Ba15 با سازوکار مهار‍زیستی (متابولیت‌های فرار و غیر فرار) و Bacillus cereus Ba19 به عنوان افزایش دهنده رشد گیاه، گزینه‌های امیدبخشی برای کنترل پوسیدگی فوزاریومی ریشه خیار ناشی از N. cucurbitae می‍باشند. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710651.html ویروس موزاییک هندوانه (watermelon mosaic virus, Potyvirus citrulli, WMV) از ویروسهای مهم آلوده کنندۀ کدوئیان در دنیا محسوب می‌شود. در این مطالعه تاثیر نانو ذرات اکسید روی بر نشانه‌های بیماری، صفات رشدی، رنگدانه‌های گیاهی و قند کل در گیاه خیار رقم سوپردومینوس آلوده به ویروس موزائیک هندوانه (WMV) بررسی گردید. نانوذرات اکسید روی بر روی گیاهچه‌های دو تا سه برگی با غلظت 250 و 500 میلی‌گرم/لیتر نانوذرات دو مرتبه و به فاصله 24 ساعت یکبار محلول‌پاشی شد. پس از گذشت 24 ساعت از محلول‌پاشی دوم، زادمایه ویروس موزائیک هندوانه به گروه‌های تیماری مورد نظر مایه‌زنی مکانیکی شد. آزمایش به صورت فاکتوریل دو عاملی (نانوذره و WMV) در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا گردید. یک ماه پس از اعمال تیمارها ویژگی‌های ریخت شناسی، ویژگی‌های بیوشیمیایی و شدت علائم بیماری بررسی و اندازه‌گیری شد. بر اساس نتایج بدست آمده ویروس منجر به کاهش وزن تر اندام هوایی و ریشه، طول گیاه، تعداد برگ و گل، رنگدانه‌های گیاهی نسبت به شاهد شد. غلظت 250 میلی‌گرم/لیتر نانوذره نسبت به 500 میلی‌گرم/لیتر در حضور بیمارگر نشانه‌های بیماری را کاهش داد و شاخص‌های رشدی و رنگدانه‌های گیاه را نسبت به حضور بیمارگر به تنهایی بهبود بخشید. بدلیل کاهش خسارت بیماری و عدم اثرات مخرب زیست محیطی این نانوذره، گزینه مناسبی جهت مدیریت بیماری ویروس‌ موزائیک هندوانه است. استفاده از غلظت 250 میلی گرم/لیترنانوذرات اکسید روی برای بهبود عملکرد این رقم خیار آلوده به WMV پیشنهاد می‌شود. این مطالعه نخستین گزارش از ارزیابی اثر نانوذرات اکسید روی در مدیریت ویروس موزاییک هندوانه (WMV) در گیاه خیار است. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710654.html پوسیدگی زغالی سویا ناشی از Macrophomina phaseolina، یک بیماری مهم اقتصادی برای گیاهان دانه روغنی مختلف در مناطق شمالی، به ویژه در استان‌های گلستان و مازندران است. در شرایط مساعد، این قارچ باعث مرگ گیاهچه، سوختگی گیاهچه، پوسیدگی طوقه، پوسیدگی ساقه، پوسیدگی زغالی و پوسیدگی ریشه می‌شود. پژوهش حاضر بر اساس فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 3 تکرار و 2 فاکتور که فاکتور اول شامل Trichoderma harzianum و M. phaseolina و فاکتور دوم زمان‌های نمونه برداری بود. پس از تلقیح بیمارگر، نمونه‌برداری در بازه‌های زمانی 24، 48، 72 و 96 ساعت انجام و برای اندازه‌گیری فعالیت آنزیم‌های CAT، PPO و GPX مورد استفاده قرار گرفت و میزان پیشرفت بیماری 31 روز پس از تلقیح صورت گرفت. در این پژوهش، میزان فعالیت آنزیم‌های CAT، PPO و GPX در سویاهای تیمار‌شده طی ساعات اولیه نسبت به شاهد بیشتر و میزان شدت بیماری قارچ M. phaseolina در تیمار T. harzianum، نسبت به کنترل مثبت کمتر بود. نتایج این تحقیق به بهبود درک روابط متقابل T. harzianum در کنترل زیستی M. phaseolina کمک کرده و نشان داد اثر خوبی درکنترل بیماری داشته است. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710650.html پژمردگی فوزاریومی ناشی از Fusarium oxysporum f. sp. cucumerinum یکی از مهم‌ترین بیمار‌ی‌های خیار در مزارع و گلخانه‌های سراسر جهان است. استفاده از آنتاگونیست‌ها از جمله مخمرها، به عنوان یکی از روش‌های بی‌خطر برای مهار این بیماری مطرح شده است. در این مطالعه توانایی مهار زیستی ۱۶ جدایه مخمری جداسازی شده از فیلوسفر وریزوسفر خیار به منظور کنترل قارچ بیمارگر F. oxysporum f. sp. cucumerinum مورد بررسی قرار گرفت. در بررسی توانایی مهار زیستی جدایه‌ها علیه قارچ بیمارگر ،جدایه‌های J1 Rhodotorula toruloides، J5 Moesziomyces aphidis و J7 Metschnikowia. sinensis بیشترین بازدارندگی از رشد میسلیوم قارچ را نشان دادند. بر اساس آزمایشات کشت متقابل و تولید ترکیبات فرار ضد قارچی دو جدایه J1 R. toruloides و J7 Me. sinensis برای ارزیابی کنترل بیماری در شرایط گلخانه انتخاب شدند. در آزمایش‌های گلخانه‌ای، هر دو جدایه مورد آزمون در گلخانه موجب کاهش معنی‌دار بیماری در مقایسه با شاهد آلوده شدند. جدایه‌های J7 و J1 به ترتیب موجب کاهش 87/29 و 89/79 درصدی شدت بیماری شدند. بررسی مکانیسم‌های احتمالی مهار زیستی شامل تشکیل بیوفیلم، تولید سیدروفور و ترشح آنزیم‌های خارج سلولی نشان داد جدایه‌های J1 R. toruloides، J5 Mo. aphidis و J7 Me. sinensis توانایی تولید سیدروفور و تشکیل بیوفیلم را دارند و به نظر می‌رسد این توانایی‌ها به‌خصوص تولید سیدروفور، نقش مهمی در مهار رشد F. oxysporum f. sp. cucumerinum ایفا می‌کنند. به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد جدایه J1 به عنوان عامل مهار زیستی پتانسیل بالایی برای مدیریت بیماری پژمردگی فوزاریومی خیار دارد. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710673.html بیماری بلایت فوزاریومی خوشه،‌ ناشی از گونه مرکب Fusarium graminearum، یکی از مخرب‌ترین بیماری‌های گندم در مناطق گرم و مرطوب است که هم‌زمانی دوره گلدهی با بارندگی‌های شدید، شدت خسارت آن را تشدید می‌کند. این مطالعه با هدف تحلیل سیستماتیک داده‌های ریزآرایه زمانی جهت شناسایی ژن‌های کانونی کلیدی، خوشه‌های هم‌بیان، و درک سازوکارهای مولکولی پاسخ گندم به این بیماری انجام شد. داده‌های ریزآرایه بیان ژن دو رقم گندم مقاوم، نیوبای (Nyubai) و ووهان 1 (Wuhan 1)، از پایگاه داده بیان ژن GEO (Gene Expression Omnibus) استخراج و پس از نرمال‌سازی اثر دسته‌ای (Batch effect) آن‌ها با استفاده از الگوریتم ComBat حذف گردید. سپس با بهره‌گیری از تحلیل شبکه همبستگی ژنی (Gene Correlation Network Analysis)، 850 ژن با برهم‌کنش معنی‌دار شرایط مایه‌زنی × زمان (FDR < 0.05) شناسایی و بر اساس الگوهای بیان در شرایط تنش توسط الگوریتم k-means در دو خوشه متمایز ۴۴۸ و ۴۰۲ ژنی گروه‌بندی شدند. در نهایت، 10 ژن کانونی با بیشترین درجه اتصال برای هر خوشه تعیین شد. آنالیز غنی‌سازی نشان داد خوشه یک با فعال‌سازی مسیرهای انتقال‌دهنده‌های ABC، متابولیسم گلوتاتیون و پیام‌رسانی MAPK نقش کلیدی در دفاع مستقیم از طریق ژن‌های کیتیناز، گلوکاناز و مهارکننده‌های پروتئاز ایفا می‌کند. در مقابل خوشه دو با مشارکت در مسیرهای پیام‌رسانی هورمونی و سیستمیک از طریق ژن‌های کیناز و گلوکوزیداز پاسخ دفاعی ثانویه را واسطه‌گری می‌نماید. اعتبارسنجی با داده‌های RNA-Seq مستقل نیز صحت نتایج را تأیید کرد. یافته‌های این پژوهش مبنای ارزشمندی برای مطالعات عملکردی آینده و توسعه نشانگرهای مولکولی مقاومتی فراهم می‌کند. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710652.html شناسایی و طبقه‌بندی گونه‌های Cytospora به‌دلیل محدودیت روش‌های مورفولوژیکی سنتی همواره با چالش همراه بوده است. بررسی ویژگی‌های ژنتیکی این قارچ‌ها می‌تواند راهکار مؤثری برای شناسایی دقیق‌تر و بازنگری در رده‌بندی آن‌ها فراهم کند. در این پژوهش، به‌منظور بررسی روابط فیلوژنتیکی میان گونه‌های مختلف Cytospora، چهار ناحیه ژنی ITS، ACT، TUB و RPB2 مورد مطالعه قرار گرفت.در ناحیه ITS، تعداد ۶۸ کلاد شناسایی شد و این بخش تنها قادر بود ۴۳ درصد از گونه‌های بررسی‌شده را از یکدیگر متمایز سازد. در این ناحیه، یک کلاد پایه‌ای شامل C. valsoide مشاهده شد. ناحیه ACT شامل ۴۵ کلاد بود و توانست ۵۳ درصد از گونه‌ها را تفکیک کند. این ناحیه برای گونه‌هایی مانند C. populinopsis، C. japonica و C. leucostoma مقادیر بوت‌استرپ بالاتری نشان داد. ناحیه TUB دقت بیشتری داشت و با ۳۴ کلاد، ۷۶ درصد از گونه‌ها را از هم جدا کرد. مقادیر بوت‌استرپ بالا در این بخش برای C. chrysosperma، C. davidiana و C. brevispora مشاهده شد. ناحیه RPB2 نیز با ۶۳ کلاد، ۸۰ درصد از گونه‌های بررسی‌شده را به‌خوبی از یکدیگر تمایز داد و گونه‌های دارای چندین توالی ثبت شده ، خوشه‌های منسجم با بوت‌استرپ بالا تشکیل دادند.ترکیب نواحی ژنی نتایج دقیق‌تری به‌همراه داشت. در ترکیب‌های ITS+ACT، ITS+RPB2، ITS+TUB، ITS+ACT+TUB و ITS+TUB+RPB2+ACT به‌ترتیب ۹۷، ۹۷، ۱۰۰، ۱۱۶ و ۱۲۵ گونه از مجموع ۱۳۷ گونه از هم متمایز شدند. نتایج نشان می‌دهد استفاده از چند ناحیه ژنی برای شناسایی گونه‌های Cytospora دقت بالاتری ایجاد می‌کند. در میان نواحی مورد بررسی، ژن‌های RPB2 و TUB بیشترین کارایی را داشتند https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710672.html متابولیت‌های ثانویه قارچ‌ها، به‌ویژه پپتیدهای غیرریبوزومی(NRPs)، از مهم‌ترین فاکتورهای بیماری‌زایی و سازگاری اکولوژیکی این موجودات به‌شمار می‌روند. این ترکیبات عمدتاً توسط آنزیم‌های پپتیدسنتتاز غیرریبوزومی (NRPS) سنتز می‌شوند که قادر به استفاده از طیف گسترده‌ای از آمینواسیدها و تولید مولکول‌هایی با فعالیت‌های زیستی قوی هستند. در این پژوهش برای اولین بار ژنوم قارچ بیماری‌زایColletotrichum lindemuthianum ، عامل آنتراکنوز لوبیا (Phaseolus vulgaris)، از نظر خوشه‌های ژنی بیوسنتزی پپتیدهای غیرریبوزومی (NRPS) مورد بررسی قرار گرفت. با استفاده از ترکیبی از آنالیزهای ژنومیکی، ۱۴ ژن NRPS شناسایی شد که شامل ۶ ژن تک‌مدولی و ۸ ژن چندمدولی بود. آنالیز ساختار دمینی نشان داد که ۴ ژن چندمدولی به‌جای دمین تراکمی معمول، با دمین PP و در یک مورد با دمین اپیمریزاسیون خاتمه می‌یابند؛ ساختاری که مکانیسم‌های غیرمعمول آزادسازی پپتید را پیشنهاد می‌کند. آنالیز فیلوژنتیکی دمین‌های آدنیلاسیون، ۱۴ کلاد مجزا ایجاد کرد که برخی از آن‌ها (NRPS1، NRPS4 و NRPS8) با NRPSهای شناخته‌شده در تولید آپیسیدین و سیدروفور همولوژی بالایی نشان دادند. این یافته‌ها تنوع بالای مسیرهای بیوسنتزی متابولیت‌های ثانویه در C. lindemuthianum را نشان می‌دهد که احتمالاً در اختصاصیت میزبان، جذب آهن و بیماری‌زایی نقش کلیدی دارند. نتایج این پژوهش زیربنای مهمی برای مطالعات عملکردی آینده (حذف ژن، متابولومیکس و آزمون‌های بیماری‌زایی) فراهم می‌کند تا نقش دقیق این خوشه‌ها در چرخه بیماری‌زایی و برهم‌کنش پاتوژن–میزبان روشن شود و به توسعه راهبردهای نوین کنترل بیولوژیک آنتراکنوز لوبیا کمک کند. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710653.html ویروس زردی بافت‌مردۀ باقلا (faba bean necrotic yellows virus, FBNYV) با نام علمی Nanovirus necroflaviviciae از خانوادۀ Nanoviridae یکی از مهم‌ترین ویروس‌های آلوده‌کنندۀ گیاهان خانوادۀ Fabaceae در آسیا، آفریقا و اروپا است. در تحقیق حاضر، ترادف نوکلئوتیدی هشت قطعه ژنوم دو جدایۀ این ویروس از گیاهان نخودایرانی و عدس از مزارع استان‌ خراسان شمالی و شش قطعۀ ژنوم جدایه گیاه شنبلیله از استان خراسان رضوی توسط واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز تکثیر، همسانه‌سازی و تعیین ترادف شدند. با مقایسۀ تجمیع ترادف (concatenated genome components) شش قطعه DNA-R، DNA-S، DNA-M، DNA-N، DNA-U1 و DNA-U4 از ژنوم، میزان یکسان‌بودن ترادف نوکلئوتیدی این سه جدایه با یکدیگر 2/96 تا 9/94 درصد تعیین گردید. از بین شش قطعه، بیش‌ترین و کم‌ترین درصد همسانی بین سه جدایه، به‌ترتیب مربوط به قطعات DNA-R (3/1-99/99) و DNA-M (8/9-97/85) به‌دست آمد. در تحلیل درخت تبارزائی رسم شده، این سه جدایه در کنار جدایه‌هائی از ایران و دو جدایه از کشور آذربایجان در یک گروه مستقل قرار گرفتند. علاوه بر این، مشخص گردید که توزیع جغرافیائی تمام جدایه‌های ایرانی با تبارزائی آن‌ها ارتباط دارد. این نتایج تأیید می‌کند که FBNYV علاوه بر گیاهان لگومینوز، در مزارع سبزیجات برگی ایران نیز شیوع دارد. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710671.html جمینی‌ویروس‌ها از ویروس‌های شایع در مزارع سبزیجات و گیاهان زراعی در استان کرمان هستند. در تحقیق حاضر، به منظور شناسائی بگومو‌ویروس‌های آلوده‌کنندة گیاهان در مزارع این استان، سه نمونه گیاه بامیه (Abelmoschus esculentus L., Malvaceae) با علائم تاولی، تورم رگبرگ، موج‌دارشدن و بدشکلی برگ (شکل‌های 1a و 1b) از مزرعة تحقیقاتی دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان جمع‌آوری شدند. دی‌اِن‌اِی کل نمونه‌ها به روش CTAB استخراج گردید و سپس با استفاده از آزمون واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز و آغازگرهای اختصاصی چند بگوموویروس و بتاستلایت رایج در منطقه شامل ویروس پیچیدگی برگ‌توته‌ای بامیه (okra enation leaf curl virus, OELCuV; Begomovirus abelsmoschusenation)، ویروس جزیرای پیچیدگی برگ پنبه (cotton leaf curl Gezira virus, CLCuGeV; B. gossypigeziraense)، ویروس کوتولگی سبزرد هندوانه (watermelon chlorotic stunt virus, WmCSV; B. citrulli)، ویروس پالامپور پیچیدگی برگ گوجه‌فرنگی (tomato leaf curl Palampur virus, ToLCPalV; B. solanumpalampurense) و بتاستلایت عُمّانی پیچیدگی برگ بامیه (okra leaf curl Oman betasatellite (OLCuOMB, Betasatellite abelmoschusomanense) (Esmaeili et al. 2016; Heydari et al. 2025; Heydarnejad et al. 2013; Salari et al. 2023) (جدول 1) مورد بررسی قرار گرفتند. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710676.html ویروس‌ها از عوامل محدود کننده کشت توت‌فرنگی در جهان هستند. در طول یک دهه پژوهش روی ویروس‌های آلوده کننده توت‌فرنگی در ایران، اطلاعات ارزشمندی از وجود و مشخصات مولکولی آن‌ها به دست آمد. در طی این پژوهش-ها، با استفاده از روش‌های مولکولی RT-PCR و توالی‌یابی نسل جدید، هفت ویروس‌ گزارش شده از توت‌فرنگی ردیابی شدند. به علاوه، چهار گونه ویروسی جدید از توت‌فرنگی برای دنیا شناسایی و توت‌فرنگی به عنوان میزبان طبیعی ویروس خربزه ارومیه معرفی شد. ویروس‌های ردیابی شده شامل ویروس‌ چروکیدگی توت‌فرنگی، ویروس‌ پیسک توت-فرنگی، ویروس‌ مرتبط با پالیدوسیس توت‌فرنگی، کرینی‌ویروس 3 و 4، پولروویروس 1 توت‌فرنگی، ویروس 3 توت-فرنگی و ویروس‌های جدید شامل ویروس توت‌فرنگی کردستان، پولروویروس 2 توت‌فرنگی و ویروس‌های 4 و 5 توت-فرنگی بودند. همچنین در طی این پژوهش‌ها مشخصات مولکولی و بیولوژیکی ویروس توت‌فرنگی کردستان به عنوان یک کرینی‌ویروس جدید تعیین شد. نتایج همچنین حاکی از آلودگی مخلوط این ویروس‌ها در مزارع توت‌فرنگی بود که با توجه به وسعت کشت توت‌فرنگی در ایران و نبود ارقام مقاوم مشخص در برابر این ویروس‌ها، این عوامل می‌توانند تهدید جدی برای تولید توت‌فرنگی در ایران باشند. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710677.html نماتدهای ریشه‌گرهی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده تولید گوجه‌فرنگی در جهان هستند که مهار آن‏ها عمدتاً با استفاده از نماتدکش های شیمیایی انجام می‏شود. با توجه به پیامدهای نامطلوب زیست‏ محیطی این ترکیبات، استفاده از مواد گیاهی به ‌عنوان جایگزین ایمن مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف تعیین مؤثرترین روش‌ کاربرد گیاه بازدارنده خارلته و بررسی اثر عصاره آبی هشت گیاه شامل شیرین‏ بیان، خاکشیر طبی، خارلته، کاردی، کاهوک، کبر، زیتون ‌تلخ و منداب بر تولیدمثل سه نسل متوالی Meloidogyne javanica طی سه کشت پی‌درپی گوجه‌فرنگی در شرایط گلخانه‏ای انجام شد. نتایج نشان داد که کاربرد پودر خشک گیاهان موجب بهبود شاخص‌های رشدی گوجه‏فرنگی آلوده و کاهش فاکتور تولیدمثل (Rf) نماتد گردید، به‏طوری‏که بیش‏ترین کاهش Rf در تیمار پودر خشک 2 درصد همراه با محلول‌پاشی یک هفته بعد از مایه‏زنی مشاهده گردید. در آزمایش دوم، عصاره‌های خارلته و زیتون تلخ بیش‌ترین و پایدارترین کاهش Rf و بهبود رشد گیاه را در سه کشت متوالی نشان دادند. در نوبت سوم کشت، تیمار خارلته موجب کاهش 0/83 درصدی Rf و افزایش 8/76 و 9/91 درصدی وزن تر و خشک شاخساره شد. در مقابل، برخی عصاره‌ها از جمله کاهوک، کاردی و منداب که در کشت نخست اثر محدودی داشتند، در کشت سوم، کاهش چشمگیری در فاکتور تولیدمثل نشان دادند که بیانگر اثر تجمعی ناشی از تکرار مصرف آن‌ها در نسل‌های متوالی است. این نتایج نشان می‏دهد که انتخاب روش مناسب کاربرد و تکرار مصرف عصاره‌های گیاهی در نسل‌های متوالی می‌تواند کارایی آن‏ها را در مهار نماتد به طور قابل‏توجهی افزایش دهد. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710678.html در بررسی‌های انجام گرفته طی سال‌های 1394-1395 روی قارچ‌های اندوفیت موجود در ساختارهای رویشی و زایشی درختان انار (رقم شیشه کپ) خراسان جنوبی با سابقه آلودگی به عارضه دانه سفیدی میوه و بدون سابقه آلودگی به این عارضه، تعداد 74 جدایه قارچی جداسازی شد. بر اساس مطالعه خصوصیات ریخت‌شناختی تمامی جدایه‌ها و توالی‌یابی ناحیه ITS rDNA جدایه‌های منتخب، جدایه‌های بدست آمده در این تحقیق در 20 گونه قارچی گروه‌بندی شدند. میزان کلونیزاسیون و فراوانی نسبی قارچ‌های اندوفیت مطابق کومار و هاید (Kumar and Hyde 2004) محاسبه شد. گونه‌های Alternria sp.1، Alternria sp.2، Endoconidioma populi، Mucor griseocyanus، Penicillium sp.2، Penicillium sp.3، Phoma sp. و Trichoderma longibrachiatum* از بافتهای مختلف درختان انار با سابقه عارضه دانه سفیدی و گونه‌های Alternaria tenuissima، Aspergillus flavus، A. nidulans، A. ochraceus، A. parasiticus، A. terreus، Cladosporium sp.1، Cladosporium sp.2، Cladosporium sp.3، Penicillium sp.1 و Quambalaria cyanescens از درختان بدون عارضه جداسازی شدند. گونه Aspergillus niger با بیشترین فراوانی نسبی (28 درصد) از تمامی اندام‌های گیاهی درختان انار دارای عارضه دانه سفیدی و بدون این عارضه جداسازی و شناسایی شد. برخی گونه‌ها به طور اختصاصی از بافت‌های گیاهی مختلف جداسازی شدند، به طوریکه گونه‌های Mucor griseocyanus از میوه‌ها، Alternria tenuissima، Endoconidioma populi، Phoma sp. و Trichoderma longibrachiatum از برگ‌ها و Aspergillus ochraceus، Aspergillus terreus، Cladosporium spp.، Penicillium spp. و Quambalaria cyanescens از گل‌های انار جداسازی شدند (جدول 1). گونه Mucor griseocyanus برای نخستین بار از ایران گزارش می‌شود. https://ijpp.areeo.ac.ir/article_710679.html زعفران (Crocus sativus L.) یکی از محصولات با ارزش اقتصادی و فرهنگی ایران است که به‌صورت رویشی از طریق بنه تکثیر می‌شود و به‌دلیل آلودگی به ویروس‌ها، عملکرد و کیفیت آن تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد. در این پژوهش، به‌منظور بررسی وضعیت آلودگی ویروسی زعفران و شناسایی مولکولی ویروس موزاییک زرد زعفران (Saffron yellow mosaic virus; SYMV)، از ۵۱ نمونه برگ زعفران جمع‌آوری‌شده از مزارع استان‌های خراسان جنوبی و رضوی در سال ۱۴۰۳ استفاده شد. استخراج اسید نوکلئیک وابسته به ویریون با روش VANA و توالی‌یابی با فناوری 454 pyrosequencing انجام شد. نتایج تحلیل متاژنومیک نشان داد که ویروس‌های متعلق به جنس Potyvirus، به‌ویژه SYMV، غالب‌ترین ویروس‌ها در جمعیت‌های زعفران ایران هستند. آزمون RT-PCR با آغازگرهای اختصاصی جنس Potyvirus حضور SYMV را در چهار منطقه از جمله قائن، فردوس، بیرجند و تربت‌حیدریه تأیید کرد. توالی کامل ژنوم جدایه ایرانی (Ferdows-SYMV.IR) به طول 8917 نوکلئوتید تعیین و درخت فیلوژنتیکی با روش Maximum Likelihood ترسیم شد. نتایج فیلوژنتیکی نشان داد که جدایه‌های ایرانی SYMV دارای شباهت نوکلئوتیدی ۹۷ تا ۱۰۰٪ با جدایه مرجع (OK632024) هستند و از ویروس‌های نزدیک مانند Bean yellow mosaic virus وClitoria yellow vein virus متمایز می‌باشند. علائم مشاهده‌شده شامل زردی، موزاییک و پیچیدگی برگ‌ها در گیاهان آلوده بود. این یافته‌ها برای نخستین‌بار حضور قطعی SYMV را در استان خراسان جنوبی و نیز ردیابی آن در خراسان رضوی تأیید می‌کند. نتایج این مطالعه بر لزوم پایش مستمر، توسعه روش‌های تشخیص اختصاصی و مدیریت ناقلین برای جلوگیری از گسترش ویروس‌های نوظهور زعفران تأکید دارد.