اثرات تجمعی عصاره‏ آبی برخی گیا‏هان بر تولیدمثل Meloidogyne javanica در سه کشت متوالی گوجه‏ فرنگی در شرایط گلخانه‏ ای

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22034/ijpp.2026.2021897.514

چکیده

نماتدهای ریشه‌گرهی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده تولید گوجه‌فرنگی در جهان هستند که مهار آن‏ها عمدتاً با استفاده از نماتدکش های شیمیایی انجام می‏شود. با توجه به پیامدهای نامطلوب زیست‏ محیطی این ترکیبات، استفاده از مواد گیاهی به ‌عنوان جایگزین ایمن مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف تعیین مؤثرترین روش‌ کاربرد گیاه بازدارنده خارلته و بررسی اثر عصاره آبی هشت گیاه شامل شیرین‏ بیان، خاکشیر طبی، خارلته، کاردی، کاهوک، کبر، زیتون ‌تلخ و منداب بر تولیدمثل سه نسل متوالی Meloidogyne javanica طی سه کشت پی‌درپی گوجه‌فرنگی در شرایط گلخانه‏ای انجام شد. نتایج نشان داد که کاربرد پودر خشک گیاهان موجب بهبود شاخص‌های رشدی گوجه‏فرنگی آلوده و کاهش فاکتور تولیدمثل (Rf) نماتد گردید، به‏طوری‏که بیش‏ترین کاهش Rf در تیمار پودر خشک 2 درصد همراه با محلول‌پاشی یک هفته بعد از مایه‏زنی مشاهده گردید. در آزمایش دوم، عصاره‌های خارلته و زیتون تلخ بیش‌ترین و پایدارترین کاهش Rf و بهبود رشد گیاه را در سه کشت متوالی نشان دادند. در نوبت سوم کشت، تیمار خارلته موجب کاهش 0/83 درصدی Rf و افزایش 8/76 و 9/91 درصدی وزن تر و خشک شاخساره شد. در مقابل، برخی عصاره‌ها از جمله کاهوک، کاردی و منداب که در کشت نخست اثر محدودی داشتند، در کشت سوم، کاهش چشمگیری در فاکتور تولیدمثل نشان دادند که بیانگر اثر تجمعی ناشی از تکرار مصرف آن‌ها در نسل‌های متوالی است. این نتایج نشان می‏دهد که انتخاب روش مناسب کاربرد و تکرار مصرف عصاره‌های گیاهی در نسل‌های متوالی می‌تواند کارایی آن‏ها را در مهار نماتد به طور قابل‏توجهی افزایش دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Cumulative effects of aqueous extract of some plants on the reproduction of Meloidogyne javanica in three consecutive tomato cropping cycles under greenhouse conditions

نویسندگان [English]

  • Fariba Mohammadi Zameleh 1
  • Akbar Karegar 1
  • Mohammad Dadpasand 2
  • Mohammad-Taghi Golmakani 3
1 Department of Plant Protection, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Department of Animal Science, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
3 Department of Food Science and Engineering, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Root-knot nematodes are among the most important limiting factors in tomato production, and their management relies on chemical nematicides. Due to the adverse environmental impacts of these compounds, plant-based materials have received increasing attention as safe alternatives. This study aimed to determine the most effective application method of the inhibitory plant creeping thistle (Cirsium arvense) and to evaluate the effects of aqueous extracts of eight plant species, including licorice (Glycyrrhiza glabra), flixweed (Descurainia sophia), creeping thistle, narrow-leaf plantain (Plantago lanceolata), milk thistle (Lactuca serriola), caper bush (Capparis spinosa), chinaberry (Melia azedarach) and arugula (Eruca sativa), on the reproduction of three consecutive generations of Meloidogyne javanica during three successive tomato cropping cycles under greenhouse conditions. The results showed that application of dried plant powders improved growth parameters of nematode-infected tomato plants and significantly reduced the nematode reproduction factor, with the greatest reduction observed in the 2% dried powder treatment combined with foliar spraying one week after nematode inoculation. In the second experiment, extracts of creeping thistle and chinaberry exhibited the greatest and consistent reductions in Rf across all three cropping cycles. During the third cropping cycle, the creeping thistle treatment resulted in an 83.0% reduction in Rf and increases of 76.8% and 91.9% in shoot fresh and dry weights, respectively. In contrast, extracts such as milk thistle, narrow-leaf plantain, and arugula, which showed limited effects during the first cropping cycle, exhibited substantial reductions in Rf in subsequent cropping cycles, indicating a cumulative effect resulting from repeated application over successive nematode generations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Root-knot nematode
  • Meloidogyne javanica
  • plant extract
  • reproduction factor
  • cumulative effect
بیماریهای گیاهی

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از تاریخ 25 فروردین 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار